door Robert Todd Carroll
Nederlandse vertaling door
Simon Debusschere
©2005
Een onderdrukte herinnering
Een onderdrukte herinnering is de herinnering van een traumatische gebeurtenis die zich in het onderbewustzijn bevindt, waar het een negatief effect zou hebben op onze bewuste gedachten, verlangens en handelingen.
Het komt veel voor dat men bewust onaangename ervaringen onderdrukt. Veel psychologen geloven dat onbewuste onderdrukking van traumatische ervaringen zoals seksueel misbruik of verkrachting een verdedigingsmechanisme met negatieve effecten is. De onaangename ervaring is vergeten maar niet vergeven. Het houdt zich schuil onder het bewustzijn en zou een veelvoud aan psychologische en lichamelijke problemen veroorzaken, gaande van boulimie tot slapeloosheid tot zelfmoord.
De theorie die zegt dat traumatische ervaringen onbewust onderdrukt worden is controversieel. Er is weinig wetenschappelijk bewijs om de stelling te ondersteunen dat traumatische ervaringen gewoonlijk onbewust onderdrukt worden of dat onderbewuste herinneringen van traumatische ervaringen belangrijke oorzaken zijn van lichamelijke of geestelijke ziekten. De meeste mensen vergeten traumatische ervaringen niet tenzij ze bewusteloos waren tijdens de ervaring. Geen enkel geval is bekend waar een specifieke traumatische gebeurtenis van de kindertijd onderdrukt werd en waar de onderdrukte herinnering van de gebeurtenis, niet de gebeurtenis zelf, een specifieke psychiatrische of lichamelijke aandoening van de volwassene veroorzaakte.
De waarde van het wetenschappelijk bewijs voor onderdrukking (van een herinnering) hangt af van hoe de term gedefinieerd wordt. Wanneer het alleen gedefinieerd wordt als gerichte onderdrukking van een ervaring, zijn er weinig redenen om te twijfelen dat het bestaat. Maar wanneer we praten over een onderdrukkingsmechanisme dat onderbewust en defensief werkt om traumatische ervaringen te blokkeren, wordt het een stuk vager.
Bewijs aangaande de herinnering van echte trauma’s door kinderen en volwassen toont aan dat zo’n gebeurtenissen over het algemeen goed herinnerd worden...volledig geheugenverlies voor zulke verschrikkelijke gebeurtenissen is praktisch niet-bestaand. (Schacter 1996, 256)
Psychologe Lenore Terr, een verdedigster van de onderdrukte herinnering-therapie, argumenteert dat onderdrukking gebeurt voor herhaalde of meerdere trauma’s, zoals een herhaaldelijk misbruikt kind. Schacter merkt op dat «honderden onderzoeken hebben aangetoond dat herhaling van informatie leidt tot een verbeterd geheugen, en geen geheugenverlies, voor die informatie.» Hij zegt dat ook dat mensen die tijdens oorlog meerdere trauma’s hebben meegemaakt, zelfs kinderen, over het algemeen hun ervaringen onthouden. Een persoon die een grote traumatische gebeurtenis heeft meegemaakt zal over het algemeen de gebeurtenis niet uit haar gedachten of dromen krijgen. Terr’s theorie is dat het kind geoefend wordt in onderdrukking om de afgrijselijke gebeurtenissen van het bewustzijn te verdrijven en dat vergeten de kans op overleven voor het kind vergroot. Haar dissociatieve theorie is echter gebaseerd op veronderstellingen en niet op wetenschappelijk bewijs
De meeste psychologen aanvaarden dat het veel voorkomend is om bewust onaangename ervaringen te onderdrukken, zelfs seksueel misbruik, en om het zich lang daarna spontaan te herinneren. Het grootste deel van de controverse draait om opgediepte herinneringen tijdens Onderdrukte Herinneringen-Therapie (OHT). Critici van OHT houden vol dat veel therapeuten de patiënt niet helpen met onderdrukte herinneringen boven te halen, maar bezig zijn met het planten van valse herinneringen van ontvoering door buitenaardse wezens, seksueel misbruik en satanische rituelen.